Gijsje Teunissen over haar belevenissen in de uitvaart.

Regelmatig schrijft Gijsje Teunissen of 1 van de uitvaartbegeleiders van Charon Uitvaartbegeleiding een column. Deze column wordt altijd met toestemming van de familie gepubliceerd. In de columns laten zij zien dat alles kan en niets moet. Het is belangrijk dat families alle mogelijkheden die er in uitvaartland zijn kennen om te kunnen kiezen.

Gijsje heeft ook een boek geschreven gebaseerd op deze columns.

Vanaf de andere kant

Vanaf de andere kant

Mijn moeder is in haar laatste levensfase beland. Ze heeft Alzheimer en onthoudt vrijwel niets meer en heeft geen besef welke dag, seizoen of jaar het is. Briefjes met namen en data liggen her en der in de keuken en woonkamer. Ze herkent haar woning niet meer als de hare en vindt het van de verzorging attent dat ze haar spulletjes van vroeger een plek hebben gegeven op deze vreemde plaats. Waanbeelden over feestende, luidruchtige masker dragende mensen op de galerij, inbrekers en mensen die haar opsluiten zorgen voor een naar gevoel. Sleutels zijn kwijt, ze loopt moeilijker en valt wel eens (maar wil niet aan een rollator want dat is voor oude mensen), slaat eetmomenten over en heeft moeite met alles wat zo gemakkelijk lijkt als het brein nog functioneert (een gesprek voeren, een boodschap betalen, koffie maken, broodje smeren). Mij herkent ze nog wel, maar mijn naam is verworven tot “die familie uit Noord Holland”.
De angst in haar ogen is zichtbaar, er is zo weinig en steeds minder wat houvast geeft. Ook fysiek is ze een schim van wie ze ooit was. Ze is in lengte veel gekrompen en haar benen en armen zijn fragiele stokjes geworden.

Eerdaags verhuist ze naar een verzorgingshuis. Hoe zal ze het daar vinden en hoe lang zal ze daar wonen voor de dood zich aandient? En wanneer het zo ver is, hoe zal haar afscheid zijn? Als uitvaartbegeleider heb ik al vele jaren en vele malen aan de andere kant gestaan en naasten begeleid in een voortraject, nu sta ik er zelf voor. Ze heeft nooit uitgebreid willen spreken over haar uitvaart en ook geen wensenlijst klaarliggen.  “Over het graf heen regeren” wilde ze ook voorkomen dus rest ons niets anders dan vanuit haar geest ons een beeld te vormen van hoe het afscheid zal zijn.

Na overlijden zullen mijn zus en ik zelf grotendeels de laatste zorg op ons nemen. Mijn dochters geven haar misschien wel een zorgvuldige manicure en kammen de zilvergrijze, weinige haren die ze nog heeft. We zullen ondanks het verdriet ook ruimte voelen om te lachen, omdat we gewend zijn veel lol te hebben met elkaar.

Het overbrengen zal waarschijnlijk in een klassieke lichtgrijze rouwwagen plaatsvinden. Zullen we dan nog met haar een laatste rondje maken langs de oude woonplekken in Den Haag, Wassenaar en Voorschoten voordat ze naar het Uitvaartcentrum en Crematorium in Leiden wordt gebracht?

De rouwkaart zullen we zelf ontwerpen, geheel in haar stijl; in bescheiden, zachte kleuren en met bloemen. En dan hoop ik dat de mensen bij het zien van de kaart zullen denken “ach ja dat is haar precies!”.
Ik stel me voor hoe ze in de aula van het crematorium in een witte, rieten mand ligt met pastel kleurige veldbloemen erop. Misschien een enkele kaars die brandt, maar niet te veel, en ook geen persoonlijke attributen of foto’s op het scherm. Herinneringen worden opgehaald en haar favoriete muziek van vroeger klinkt.  Om haar heen familie, een paar vriendinnen, wat lieve buren en verzorgenden. Haar zoon, mijn broer, zal waarschijnlijk afwezig zijn, zoals hij dat de afgelopen 20 jaar ook was. En mijn vader, de man die ooit haar trouwe echtgenoot was, zou hij er zijn? Zou hij vanuit het buitenland met zijn nieuwe vrouw overkomen?

Na de crematie zullen we met de familie naar een strandtent gaan om met elkaar de familieband te voelen en na een paar drankjes en wat hapjes met goede voornemens om elkaar vaker te zien uit elkaar gaan. Als het zomer is, lopen we vast nog met onze blote voeten in de branding, de plek waar later haar as uitgestrooid zal worden. Ze heeft niet veel wensen rondom haar sterven maar over de as bestemming was ze ooit duidelijk, haar overblijfselen mogen in zee komen. Opgenomen worden in het geheel van eb en vloed.

Mijn moeder gaat sterven, waarschijnlijk niet vandaag of morgen, maar wanneer ze door de poort van de dood gaat, zal het afscheid zijn zoals zij was bij leven en welzijn.

Petra Overbosch

De liefdevolle deken van Hospice Egmond

De liefdevolle deken van Hospice Egmond

Het is al avond als de meldtelefoon gaat. Hospice Egmond aan de lijn.

Woonkamer Hospice Egmond

Woonkamer Hospice Egmond

Er verblijft bij hen een man die geen contact heeft met zijn naaste familie, zegt dat hij geen geld heeft en laat niks los over zijn wensen voor zijn uitvaart. Wat nu als hij overlijdt?
Natuurlijk zijn wij er ook in dergelijke situaties. Afgesproken is dat na overlijden, ze ons bellen en wij de begeleiding vanaf dat moment overnemen en zijn uitvaart verzorgen.

Lees meer…

Verhalen verteld, het boek is uit

Verhalen verteld, het boek is uit

Op een frisse donderdagmorgen liep ik de warme huiskamer van Jolanda binnen. Ik trof daar, naast haar overleden echtgenoot, ook haar twee dochters en schoonzonen aan en de drie kleinkinderen liepen in en uit.
Die nacht hadden ze gezamenlijk doorgebracht aan het bed van Gerard wat in de huiskamer stond en het was kleinzoon Lars die zijn oma op een gegeven moment met een zachte stem liet weten dat opa net was weggegaan…

Lees meer…

Rituelen: Gesterkt en getroost door kraanvogels

Rituelen: Gesterkt en getroost door kraanvogels

Na een melding van onverwacht overlijden, stapte ik in de vroege morgen haar huis binnen. Zij had geen familie meer, maar wel een grote groep hechte vrienden.
In een kring in de kamer, wachtten zij op mij.
Soms voel je meteen dat het bijzonder wordt. Dat iedereen aangedaan is, maar hun vriendin een afscheid gunt wat helemaal bij haar past.

Lees meer…

Ik voel jou in de bladeren van onze boom

Ik voel jou in de bladeren van onze boom

In december zijn er veel bijeenkomsten, waar wij elkaar kunnen troosten een kaarsje aan kunnen steken en onze dierbare overledenen heel even weer in onze herinneringen tot leven laten komen. Iedereen doet het anders.

Riemke doet het op haar eigen manier. Zij pakt zo nu en dan haar reistas in en daalt af naar het vakantiehuisje wat zij en Ingrid lang geleden hadden gekocht. Zij noemt het huis ook, NVI, “Noch van Ing”. In NVI komt zij tot rust. Als zij het tuintje in gaat tovert de – ondertussen groot geworden – Japanse Esdoorn een smile op haar gezicht. Even denkt ze terug aan de mooie en betekenisvolle tijd met Ingrid.
Als alles uitgepakt is, gaat ze bij de boom staan en mijmert ze over vervlogen tijden.

Lees meer…

Zacht helend kaarslicht

Zacht helend kaarslicht

Het is net na middernacht als mijn telefoon gaat. Een van de kinderen belt en vertelt dat hun moeder is overleden. Ik kleed mij om, fatsoeneer mijn haar, pak mijn spullen en vertrek naar Egmond om uit onze opslag de opbaarspullen op te halen.
 
Het is heerlijk om langs de duinrand te rijden en zeker ‘s nachts als er verder weinig verkeer is. De wind raast deze nacht heftig, takken vallen van de bomen en de regen komt met bakken uit de hemel, waardoor ik slecht zicht heb op de weg.

Lees meer…

In liefde los laten

In liefde los laten

Josje wist al enkele maanden, dat zij niet meer lang zou leven en met pijn in haar hart nam zij beetje bij beetje afscheid. Maar hoe doe je dat, als je zoveel van het leven houdt als deze genieter?

Lees meer…

De gekleurde uitvaart

De gekleurde uitvaart

16 jaar geleden bedachten Gijsje Teunissen en Marileen Fabels de voorstelling De Gekleurde Uitvaart. Hiermee wilden zij mensen inspireren en aansporen tot eigen inbreng en vormgeving bij een afscheidsviering. Sfeer, kleur, eigentijdse symbolen en rituelen, soms onbekende omhulsels en uitvaartdans gaven vorm aan deze impressies.

Lees meer…

“Sterk spul he”

“Sterk spul he”

Bij Charon zijn wij ervan overtuigd, dat het voor de overledene het meest rustig en voor de familie het meest heilzaam is, als de overledene in zijn eigen omgeving blijft. Daarom stimuleren wij de thuisopbaring.

Lees meer…

Het was een zonnige, snikhete dag

Het was een zonnige, snikhete dag

Dinsdag 21 juni 2005, de zomer was officieel begonnen.
Mijn zojuist overleden zus, de grootste zonaanbidster aller tijden, lag opgebaard in de donkere kelder van het ziekenhuis. Ze had haar ziekenhuishemd nog aan.

Lees meer…

Een bijzondere ontmoeting

Een bijzondere ontmoeting

Zes jaar geleden ontmoette ik Jan voor het eerst op de beurs “Krant te Kijk”. Hij was bezig om zijn eigen baar te maken.
Vol enthousiasme legde hij uit welke stof hij maandag op de Westermarkt zou kopen en hoe hij hem in de baar zou draperen. Nu is zijn baar nog de behaaglijke woonplek van zijn katje.

Lees meer…

Kinderen betrekken bij de dood?

Kinderen betrekken bij de dood?

Vaak hoor ik bij uitvaarten, dat ouders hun kind eigenlijk niet mee willen nemen naar het afscheid.
Jammer….
Kinderen – hoe klein ze ook zijn – kunnen zich dan buitengesloten voelen. Ze merken, dat er iets gaande is, maar mogen er niet bij zijn en horen maar de helft of minder van wat er gaat gebeuren. Een kind heeft recht op de waarheid. Hoe en wat je vertelt kun je afstemmen op de leeftijd. De ervaring leert, dat de fantasie van kinderen veel gruwelijker is dan de werkelijkheid.
Lees meer…